Muslim Fatawa

Online Fatwa Services

Darulifta
Fatwa No :
359
| Date :
2026-01-03

Fatwa No : 359
Места пустоты между рядами в Масджид аль-Харам
العبادة / الحج والعمرة / أحکام العمرة

Масжидул-Харамда саптардын ортосундагы боштук

Биз умрага барган элек. Ал жакта кээде Масжидул-Харамдын ичине кирүүгө тартип кызматкерлери (шурта) уруксат бербей коюшчу. Ошондуктан айрым учурларда Масжидул-Харамдын ичинде орун бош болсо да, биз сырткы короодо (сахнда) намаз окуп калдык.
Кээде болсо мындай да болчу: айрым дүкөн же мейманкана ээлери, алды жакта бош орун болгонуна карабай, өз мейманканасынын же дүкөнүнүн алдындагы жолго сап түзүп алышчу, анан адамдар да алардын артынан сапка тура беришчү. Ал саптарда так тартип сакталчу эмес:
айрым саптарда аялдар менен эркектер аралаш, айрым саптардын жарымы аялдар, жарымы эркектер болуп калчу. Ошентип, жамаат менен намаз окулчу.Кээде болсо мейманканалардагы мечиттерде (мусаллаларда) туруп, Харам Шарифдеги имамга уюп намаз окуган учурлар да болду.
Эми суроо мындай: Бул намаздар туура болуп эсептелеби? Анткени Замзам Тауэрдеги мечитте да Харамдагы имамга уюп намаз окулат. Бирок мындай учурда саптардын үзгүлтүксүз туташуусу (иттисал) болбойт. Андай уюу (иктида) шарият боюнча туура болобу?

الجوابُ حامِدا ًو مُصلیِّا ً

Белгилүү болсун: Аллахтын Элчиси ﷺ саптарды түздөөгө жана бош жерлерди толтурууга катуу буйрук берген, бул — баса белгиленген (таакдий) буйрук. Бирок мечиттин ичинде, же мечиттин короосунда (сахн) жана ага тиешелүү бөлүктөрүндө саптардын ортосунда боштук калып калса, муну менен имамга уюу жараксыз болуп калбайт, намаз туура болуп эсептелет. Ал эми мечиттин айланасындагы жолдордо же имараттардын жердеги бөлүктөрүндө имамга уюу туура болушу үчүн, мечиттин саптары ал жолдорго же имараттардын жердеги бөлүктөрүнө чейин жетиши шарт. Болбосо, жолдордо сап түзүп же айланасындагы имараттардын жердеги бөлүктөрүнөн имамга уюу шарият боюнча туура эмес. Ошондой эле мечиттин айланасындагы имараттардагы бөлмөлөрдөн же ошол имараттардагы намаз окуу жайларынан (мусалла) мечиттин имамына уюу бир гана шартта туура болот: эгерде мечиттин саптары үзгүлтүксүз туташып (саптардын туташуусуна шарияттык тоскоолдук болбостон) ал бөлмөлөргө же имараттагы мусаллага чейин жетсе. Демек, суроодо айтылган жагдайда, Масжидул-Харамдын ичинде же анын кире бериштеринин айланасындагы короолордо имамга уюп намаз окуган адамдын уюшу туура болот, саптарда боштук болсо да. Бирок Масжидул-Харамдын айланасындагы имараттардын жердеги бөлүктөрүнөн, жолдордон жана дүкөндөрдөн имамга уюу бир гана шартта туура: эгерде Масжидул-Харамдын саптары шарияттык үзүлүү болбостон ошол имараттарга, дүкөндөргө жана жолдорго туташып жетсе. Андай болбосо, уюу туура болбойт. Ал эми мейманканалардын бөлмөлөрүнө же мейманканалардагы мусаллаларга Масжидул-Харамдын саптары жетпегендиктен, бөлмөдө туруп же мейманкананын намаз жайынан Масжидул-Харамдагы жамаатка кошулуп намаз окуу туура эмес.

مأخَذُ الفَتوی

کما فی رد المحتار: وَذَكَرَ فِي الْبَحْرِ عَنْ الْمُجْتَبَى: أَنَّ فِنَاءَ الْمَسْجِدِ لَهُ حُكْمُ الْمَسْجِدِ، ثُمَّ قَالَ: وَبِهِ عُلِمَ أَنَّ الِاقْتِدَاءَ مِنْ صَحْنِ الْخَانْقَاهْ الشَّيْخُونِيَّةِ بِالْإِمَامِ فِي الْمِحْرَابِ صَحِيحٌ وَإِنْ لَمْ تَتَّصِلْ الصُّفُوفُ؛ لِأَنَّ الصَّحْنَ فِنَاءُ الْمَسْجِدِ، وَكَذَا اقْتِدَاءُ مَنْ بِالْخَلَاوِي السُّفْلِيَّةِ صَحِيحٌ؛ لِأَنَّ أَبْوَابَهَا فِي فِنَاءِ الْمَسْجِدِ إلَخْ، وَيَأْتِي تَمَامُ عِبَارَتِهِ. وَفِي الْخَزَائِنِ: فِنَاءُ الْمَسْجِدِ هُوَ مَا اتَّصَلَ بِهِ وَلَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ طَرِيقٌ. اهـ. قُلْت: يَظْهَرُ مِنْ هَذَا أَنَّ مَدْرَسَةَ الْكَلَّاسَة وَالْكَامِلِيَّةِ مِنْ فِنَاءِ الْمَسْجِدِ الْأُمَوِيِّ فِي دِمَشْقَ؛ لِأَنَّ بَابَهُمَا فِي حَائِطِهِ وَكَذَا الْمَشَاهِدُ الثَّلَاثَةُ الَّتِي فِيهِ بِالْأَوْلَى، وَكَذَا سَاحَةُ بَابِ الْبَرِيدِ وَالْحَوَانِيتِ الَّتِي فِيهَا.... وَكَذَا لَوْ اصْطَفُّوا عَلَى طُولِ الطَّرِيقِ صَحَّ إذَا لَمْ يَكُنْ بَيْنَ الْإِمَامِ وَالْقَوْمِ مِقْدَارُ مَا تَمُرُّ فِيهِ الْعَجَلَةُ، وَكَذَا بَيْنَ كُلِّ صَفٍّ وَصَفٍّ كَمَا فِي الْخَانِيَّةِ وَغَيْرِهَا. (١/ ٥٨٥ - ٥٨٦)

واللہ تعالی اعلم بالصواب
دار الافتاء مسلم فتاوی

Fatwa No 359 Verify Now
| | |
1    63
Тектеш фатвалар الفتاوى ذات صلة
...
Тектеш тема مواضيع ذات صلة