Muslim Fatawa
Online Fatwa Services
Fatwa No : 465
العقیدة / /
Курмандыкка кымбат жана асыл мал (арашан) сатып алуу абзелби же жөнөкө
Менин бир жакын досум өзгөчө бааланган, асыл тукумдуулугу менен таанылган «Арашан» тукумундагы койлорду багат. Мындай асыл малдын баасы рынокто он миң доллардан баштап, жүз миң долларга чейин жетиши мүмкүн. Досум: «Ушундай баалуу бир асыл койду курмандыкка чалганым дурусбу же аны сатып, анын каражатына көп сандагы жөнөкөй койлорду алып, кан чыгарганым сооптуураакпы?» — деп кеңеш сурап жатат. Шарияттын көз карашында, бир даана өтө кымбат, асыл мал союу абзелби же ошол эле каражатка сан жагынан көбүрөөк мал курмандык кылуу сооптуубу?
الجوابُ حامِدا ًو مُصلیِّا ً
Курман айттын улуу күндөрүндө Аллах Тааланын алдындагы эң сүйүктүү жана кабыл болуучу ибадат — курмандыкка аталган малдын канын чыгаруу. Бул ибадат канчалык ыкылас менен, эл көрсүн дегенден оолак, таза ниетте аткарылса, пенденин Жаратканга болгон жакындыгы ошончолук артат. Ошондуктан, курмандыкка чалынган малдын санынын көп болушу абзел (артыкчылыктуу) болуп саналат. Буга Сүйүктүү Пайгамбарыбыздын (саллаллаху алейхи васаллам) жүз төөнү курмандыкка чалганы ачык мисал жана далил боло алат.
Ошону менен бирге, курмандыкка эң асыл, эң мыкты малды тандап, ага калың каражат жумшаган инсанды айыптоого болбойт. Тескерисинче, фикх аалымдары курмандыкка чалынуучу малдын дени сак, семиз жана келбеттүү болушу керектигин баса белгилешкен.
Демек, курмандыктын бардык талаптарына жооп берген малдын санын көбөйтүү — сооптун эселенишине себеп болуп, эң абзел жол катары саналат. Бирок, кимдир бирөө өзгөчө кымбат баалуу мал сатып алууну кааласа, ага эч кандай чек коюлбайт; бул дагы шариятта уруксат берилген иш. Бул жерде эң башкы маселе — малдын кымбаттыгында же санында эмес, жүрөктөгү ниетте. Мейли малдын саны көп болсун, мейли баасы кымбат болсун, ал ибадатты эң жогорку деңгээлде аткаруу ниетинде гана жасалышы шарт. Эгерде бул иштин артында мактануу, текебердик же элге көрүнүү (рия) максаты жатса, анда мындай курмандыктын акыретте сообу болбойт.
مأخَذُ الفَتوی
و فی الفتاوی الھندیہ: اشترى الأضحية بثلاثين درهمًا الشاتان أفضل من واحدة بخلاف ما إذا اشترى بعشرين حيث كانت الواحدة أفضل؛ لأنه يوجد بثلاثين درهما شاتان على ما يجب من إكمال الأضحية في السن والكبر، و لايوجد بعشرين حتى لو وجد كان شراء الشاتين أفضل، ولو لم يوجد بثلاثين كان شراء الواحدة أفضل، كذا في الفتاوى الكبرى."
(كتاب الأضحية، الباب الثالث في وقت الأضحية، ج:5، ص:295، ط:دار الفكر بيروت)-