Muslim Fatawa
Online Fatwa Services
Fatwa No : 22
العقیدة / /
Карызга ажылыкка баруу:
Атам каза болуп үч жыл өтсө да, мурастагы мүлк азыркыга чейин бир туугандар арасында бөлүнө элек. Ушундай шартта мен башка бирөӨдөн карыз алып, парз болгон ажыны аткарып келсем болобу?
الجوابُ حامِدا ًو مُصلیِّا ً
Маалым болсун: Мураскор (меркум) каза болгондон кийин, шариат боюнча анын артында калган мал-мүлккө бардык мураскорлор бирдей деңгээлде укук алышат. Ошондуктан үй-бүлөнүн улуулары ата-эненин дүйнөдөн өткөнүнөн кийин мурасты мүмкүн болушунча дароо бөлүп, ар бир мураскорго өзүнө тиешелүү үлүшүн берүүleri керек. Мурасты негизсиз себептер менен кечиктирүү — туура эмес амал. Суроодо айтылгандай, суроочунун бир туугандары да мурасты шариаттагы үлүштөрүнө жараша тез арада бөлүп берүүгө тийиш. Ал эми суроочунун ажылык маселесине келсек: эгер мурастагы өзүнө тиешелүү үлүштөн ажыга барууга жеткидей каражат алып жатса, анда ал карыз албастан, дал ушул өз үлүшүнөн берилген акчаны ажылык үчүн колдонгону туура. Бирок, эгер суроочу карыз алып турса жана кийин ошол карызды төлөөгө чамасы жетсе, анда карызга барып ажыга баруусунда да шариатка ылайык эч кандай кыйынчылык же тыюу жок.
مأخَذُ الفَتوی
کما فی الھندیۃ: وتفسیرہ ملک الزاد والراحلۃ أن یکون لہ مال فاضل عن حاجتہ وھو ما سوی مسکنہ ولبسہ وخدمہ وأثاث بیتہ قدر ما یبلغہ الی مکۃ ذاھبا وجائیا راکبا لا ماشیا وسوی مایقضی بہ دیونہ ویمسک النفقۃ عیالہ ومرمۃ مسکنہ ونحوہ الی وقت انصرافہ کذا فی محیط السرخسی الخ (کتاب المناسک۔ ج1،ص217، ط: ماجدیۃ)۔
وفی الدر المختار : ( ذی زاد )یصح بہ بدنہ فالمعتاد اللحم ونحوہ اذا قدر علی خبز وجبن لا یعد قادراً (وراحلۃ) مختصۃ بہ الخ
وفی الشامیۃ تحت : ( قولہ ذی زاد وراحلۃ ) أفاد أنہ لایجب الا بملک الزاد وملک أجرۃ الراحلۃ فلا یجب بالاباحۃ او العاریۃ کما فی البحر (قولہ مختصۃ بہ) فلا یکفی لو قدر علی راحلۃ مشترکۃ یرکبھا مع غیرہ بالمعاقبۃ شرح اللباب الخ (کتاب الحج،2،ص459، ط: سعید )۔
وفی مجمع الانھر : ( وقدرۃ زاد وراحلۃ ) وھما من شروط الوجوب عند الفقھاء وقال فی الفتح ان القدرۃ علی الزاد والراحلۃ شرط الوجوب لا نعلم عن احد خلافہ ومرادہ عن احد من الفقھاء الخ ( کتاب الحج، ج1،ص261، ط: دارلاحیاء التراث العربی)۔