Muslim Fatawa
Online Fatwa Services
Fatwa No : 445
العقیدة / /
Түнкүсүн эрте уктоо сүннөтпү?
Даават жолуна чыгып калдык. Куптан намазынан соң: «Куптан куптандан кийин уктаң» деп айтышты. Ошондо көңүлдө суроо жаралды: чындап эле түнкүсүн эрте уктоо сүннөтпү?
الجوابُ حامِدا ًو مُصلیِّا ً
Хадистерде куптан (иша) намазын окугандан кийин бекер сөздөргө, жомок айтуу сыяктуу маекке берилүүгө тыюу салынганы жана эрте уктоого үндөө бар. Бирок куптан намазынан кийин диний иштерди (таалим-тарбия, ибадат ж.б.) же маанилүү дүйнөлүк иштерди (мисалы, мусулмандардын коомдук иштерине байланыштуу кеңеш-мажилис) аткаруу, ошондой эле үй-бүлө менен сүйлөшүү, же конокторду сыйлоо хадистерде далилденген.
Ошондуктан куптан намазын окугандан кийин эрте уктоо мустахаб. Ошол эле учурда куптандан кийин диний же зарыл дүйнөлүк муктаждык үчүн ойгонуп жүрүү уруксат. Ал эми пайдасыз, мааниси жок иштерге же сөздөргө алек болуу макрух. Ошондой эле таң намазы (фажр) каза болуп кетиши ыктымал болгон иштерге берилип кетүү жаиз эмес.
Эгер Пайгамбарыбыз ﷺдын ушул насаатына амал кылынса, инша Аллах, бардык мусулмандар таң намазына бекем болушат, ал тургай көпчүлүк тахажжуд намазын окуган адамдарга айланат. Анткени хадистерде таңкы убакытта Аллах Таала береке койгону айтылган. Демек, мусулмандарга түндө эрте уктоого, таң намазын жамаат менен окууга көңүл буруу зарыл. Ошондой эле таң эрте дүкөн-базарларды ачып, ошол берекелүү убакта соода кылыш керек — Аллах Таала андай соодага көп пайда жана береке берет.
Азыркы заманда куптан намазынан кийин кечке чейин дүйнөлүк алаксытмаларга берилүүнү азайтуу өтө зарыл, анткени анын диний да, дүйнөлүк да зыяндары айкын.
مأخَذُ الفَتوی
الدر المختار وحاشية ابن عابدين (رد المحتار) (1 / 368):
"وقال الزيلعي: وإنما كره الحديث بعده؛ لأنه ربما يؤدي إلى اللغو أو إلى تفويت الصبح أو قيام الليل لمن له عادة به، وإذا كان لحاجة مهمة فلا بأس، وكذا قراءة القرآن والذكر وحكايات الصالحين والفقه والحديث مع الضيف. اهـ. والمعنى فيه أن يكون اختتام الصحيفة بالعبادة، كما جعل ابتداؤها بها ليمحى ما بينهما من الزلات، ولذاكره الكلام قبل صلاة الفجر، وتمامه في الإمداد.
ويؤخذ من كلام الزيلعي أنه لو كان لحاجة لايكره وإن خشي فوت الصبح؛ لأنه ليس في النوم تفريط وإنما التفريط على من أخرج الصلاة عن وقتها كما في حديث مسلم، نعم لو غلب على ظنه تفويت الصبح لايحل؛ لأنه يكون تفريطًا، تأمل