Курмандыкка чалына турган уйдун (уй жынысындагы малдын) жашы эки жыл т

Бир музоо (кунажын) өсүп, жашы толук эки жашка толду, бирок ушул күнгө чейин эки тиш чыга элек. Ушундай малды курмандыкка чалуу уруксатпы?

الجوابُ حامِدا ًو مُصلیِّا ً

Таза шариятта курмандыкка чалынуучу малдардын курмандыгы кабыл жана туура болуусу үчүн алардын жаш курагы так белгиленген. Түшүндүрө кетсек:
*Эчки-текенин жашы — 1 жыл,
*Уй, бука, топоздордун жашы — 2 жыл,
*Төөлөрдүн жашы — 5 жыл толушу шарт.
Ал эми кой жана кочкорлор (козулар) эгер 6 айлык болуп, бирок ден соолугу чың, семиздигинен улам бир жылдык койдой көрүнсө, анда аларды да курмандыкка чалуу туура болот.
Эгерде бул малдардын жаш курагы жогоруда айтылган мөөнөткө жеткендиги абдан так жана ишенимдүү белгилүү болсо (мисалы: мал өзүнүн көз алдында туулуп, багылып өскөн болсо жана анын туулган күнү, айы так билинген болсо), анда аларды курмандыкка чалуу туура болот. Алардын сүт тиштери түшүп, жаңы туруктуу (курч) тиштеринин чыгуусу шарт эмес, негизгиси — убакыттын (жаш курагынын) толушу шарт.
Бирок, биздин заманда алдамчылык жана ишеничсиздик күчөгөндүктөн, мал сатуучулардын (базардагы алып-сатарлардын) эле сөзүнө ишенип калууга болбойт. Ошол себептен, сактык иретинде малдын жашын аныктоо үчүн тиштин чыгуусу негизги белги катары кабыл алынган. Тиштин чыгуу белгиси ушундай — анда белгиленген жаштан кичине малдын эки тиши чыкпайт, ал эми жашы андан чоң малдардын чыгуусу мүмкүн. Башкача айтканда, тажрыйба көрсөткөндөй, шарият талап кылган жашка жетмейинче малдын алдыңкы эки тиши жаңыланып чыкпайт.
Ошондуктан, суроодогу абалда, эгерде аталган кунажындын жашы толук 2 жашка толгондугу айдан ачык так белгилүү болсо, анда анын эки тиши чыккан-чыкпаганына карабастан курмандыкка чалуу туура боло берет. Ал эми анын жашы толук 2 жылга толгондугу күмөндүү болуп, так белгилүү болбосо, анда сактык үчүн гана алдыңкы эки тиши чыккандан кийин гана аны курмандыкка чалуу керек. Анткени шариятта белгиленген жаштан кичине болгон малды курмандыкка чалуу менен курмандык милдети такыр аткарылбайт.

مأخَذُ الفَتوی

و فی الفتاوی الھندیہ:"(وأما سنّه) فلايجوز شيء مما ذكرنا من الإبل والبقر والغنم عن الأضحية إلا الثني من كل جنس وإلا الجذع من الضأن خاصةً إذا كان عظيماً، وأما معاني هذه الأسماء فقد ذكر القدوري: أن الفقهاء قالوا: الجذع من الغنم ابن ستة أشهر، والثني ابن سنة. والجذع من البقر ابن سنة، والثني منه ابن سنتين. والجذع من الإبل ابن أربع سنين، والثني ابن خمس. وتقدير هذه الأسنان بما قلنا يمنع النقصان، ولايمنع الزيادة، حتى لو ضحى بأقل من ذلك شيئاً لايجوز، ولو ضحى بأكثر من ذلك شيئاً يجوز ويكون أفضل" ( ٥ / ٢٩٧ )-