Мечиттин эски буюмдарын жекечиликке колдонуунун өкүмү

Ассаламу алейкум ва рахматуллахи ва баракатух!
Биз айылыбыздагы мечитти кеңейтүү үчүн кайрадан куруу иштерин баштадык. Мечиттин жыгачы жана башка казуу-куруу материалдарын айылдагы бир киши уруксатсыз өз ишинде колдонуп алган.
(1) Мечиттин бул буюмдарын мечит жамаатынын уруксаты менен же уруксатсыз кайсы бир адам өзүнүн жеке иши үчүн колдонсо болобу?
(2) Ал адам мечиттин буюмдарын жарым-жартылай, бузулган абалда кайра кайтарып, үстүнө ылайыктуу ижара акысын да төлөгөн. Ушундай шартта ал адам мечиттин укугунан толук бошодубу же дагы деле мечиттин акысы (укугу) анын мойнунда калабы?
(3) Эгер ал адам мечиттин бул буюмдарын толук кайтарып берүүгө же келтирилген зыяндын ордун толтурууга милдеттүү болсо, анда мечит жамаатынын аны жарым-жартылай кайтарып берген буюмдар боюнча кечирип жиберүүгө укугу барбы?
(4) Мечит комитетинин кайсы бир мүчөсүнө мечиттин буюмдарын ижарага берүүгө укук берилеби?
Эскертүү:
Мечиттин курулуш иштери азыр да уланууда, бул буюмдар ашыкча эмес, тескерисинче жетишпей жатат. Ал эми бул буюмдарды алган адам эч кимден сурабастан, жөн эле алып кеткен. Сураныч, жоопторду ар бир суроого өз-өзүнчө, номерлеп жазып бериңиз. Рахмат.

الجوابُ حامِدا ًو مُصلیِّا ً

Белгилүү болсун: мечитке тиешелүү буюмдар мечит үчүн вакф кылынган болуп эсептелет, алар мечиттин мутаваллисинин же жамаатынын жеке менчиги эмес. Ошондуктан, комитеттин уруксаты болсо да, эч бир адамга мечиттин кайсы бир буюмун өзүнүн жеке муктаждыгы үчүн колдонууга уруксат берилбейт.
Бирок, эгер мечиттин буюмдарын ижарага берүүдө мечитке пайда болсо жана бул иште мечиттин кызыкчылыгы гана көздөлсө, ошондой эле мечит үчүн бул буюмдарга садака (каражат) берген адамдар да ижара маселесине каршы болбосо, анда жамааттын уруксаты менен мечиттин буюмдарын ылайыктуу жана адилет ижара акысына берүүгө уруксат берилет.
Ал эми мындай шарттар болбосо, мечиттин буюмдары болгону мечиттин өз муктаждыктары үчүн гана колдонулушу керек.
Ошондуктан, айылдын эли жогоруда айтылган негизги принциптерге ылайык амал кылуусу зарыл.

مأخَذُ الفَتوی

کما فی الخلاصة: لوعلق قندیلا وبسط حصیراً وبواری فی المسجد واستغنی عنه عادت ھذہ الاشیاء الیٰ ملك صاحبه والصحیح من مذھب ابی یوسف انه لاتعود الیٰ ملك متخذھا بل یتحول الیٰ مسجد آخر او یبعھا قیم المسجد لأجل المسجد اھ(4/424)۔
وفی البحرالرائق: لقول الفقھاء:ولایعار(أی الوقف دخل فیه المنقول المتعارف)ولما فی البحر ولیس لمتولی المسجد ان یحمل سراج المسجد الیٰ بیته اھ(5/271)۔
وفی البحر الرائق: واعلم ان اجارة الوقف لاتجوز إلا باجرة المثل او اکثر فلو آجر الناظر بدون اجرة المثل لاتصح الاجارة ویلزم المستاجر تمام اجر المثل وقد وقع فی الخلاصة عبارة اوھمت ان الناظر یضمن تمام اجر المثل فقال متولی الوقف آجر بدون اجر المثل یلزمه تمام اجر المثل اھ(7/299)۔