Fatwa No : 354
Положение (Хукм) еды, застрявшей между зубами

Тиштин арасында калып калган тамактын өкүмү

Эл арасында кеңири тараган мындай сөз бар: эгер тиштин арасына тамактын бир бөлүгү кыпчылып калса, аны тилдин жардамы менен эле чыгарып алса, анда аны жутууга (жеп коюуга) болот. Ал эми манжа менен же тиш тазалоочу таякча ж.б. нерсе менен чыгарып алса, анда аны кайра жегенге же жутууга болбойт деп айтылат. Ушул пикирдин шариятта кандайдыр бир негиздемеси барбы, ошону түшүндүрүп берсеңиз. Ошондой эле эгер бул сөз туура болсо, анда ага ылайык амал кылбаган адам күнөөкөр болобу же болбойбу? Дагы бир суроо: бул өкүмдүн даражасы кандай (парз, важиб, сүннөт, макрух ж.б.)?

الجوابُ حامِدا ًو مُصلیِّا ً

"عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: من أكل فليتخلل، فما تخلل فليلفظ، وما لاك بلسانه فليبتلع".سنن الدارمي ت الغمري (ص: 500):
Хадисте: айтылат ким тамак жесе, тишин тазаласын . Тиш тазалоо аркылуу чыккан нерсени ыргытып жиберсин, ал эми тилдин жардамы менен чыкканын жутуп койсун. Мунун мааниси: акыркы ооз толгондон кийин тил менен ооздун ичинде калган тамакты жутуп алуу, андан соң тиштин арасына кыпчылып калган майда бөлүкчөлөрдү ооз чайкап сыртка чыгаруу керек. Дагы башка риваятта: "من أكل فليتخلل، فما تخلل فليلفظ، وما لاك بلسانه فليبتلع، من فعل فقد أحسن، ومن لا فلا حرج". سنن الدارمي ت الغمري (ص: 224):
Ким тамак жесе, тишин тазаласын. Тиш тазалоо менен чыккан нерсени ыргытып жиберсин, ал эми тили менен чыкканын жутуп койсун. Ким ушундай кылса — жакшы кылды, ал эми ким кылбаса — ага эч кандай күнөө жок». Бул риваяттын сөздөрүнөн бул иштин өкүмү да ачык көрүнөт: мындай кылбаган адамга күнөө жок. Чынында, бул хадис жана ага байланышкан өкүм адепке (этикетке) тиешелүү. Тиш тазалоо менен чыккан майда бөлүкчөлөрдү жутпоого буйрулушу табиый жийиркеничке да байланыштуу, анткени ооздон чыгарылган нерсени кайра жеш — саламат акылдуу адамдардын көзүндө макрух (жактырылбаган иш) деп эсептелет. واللہ اعلم