Fatwa No : 459

Турист визасы менен чет өлкөгө бизнес жүргүзүү үчүн баруу

Эгерде бир адам чет өлкөгө туристтик виза менен барып, эс алуу же конок болуу максатынын ордуна ал жакта иштеп же соода-сатык менен алектене баштаса, мындай жол менен тапкан кирешеси шариятта адал болуп эсептелеби? Азыркы учурда Америка жана Европа өлкөлөрүнө барган адамдардын көпчүлүгү туристтик виза менен кирип, кийин иштеп калып жатышат. Ушундай жагдайда алардын тапкан акчасынын өкүмү кандай болот? Ушул маселени түшүндүрүп берип, мүмкүн болсо, хадистен да далил келтирип берсеңиздер.

الجوابُ حامِدا ًو مُصلیِّا ً

Белгилүү болгондой, чет өлкөдө бизнес же жумуш табуу үчүн бизнес же иш визасын алуунун ордуна туристтик виза алуу — бул жалган айтуу, алдоо жана кыянаттык сыяктуу күнөөлөрдү камтыгандыктан, шариятта туура эмес (уруксат берилбейт). Мындай иш үчүн тооба кылып, Алладан кечирим суроо зарыл.
Бирок, эгер адам ушундай жол менен виза алып, чет өлкөдө бизнес жүргүзсө жана ал бизнес шариятка ылайык адал болсо, же жумушка кирип, өз милдеттерин чынчылдык менен аткарса, анда анын тапкан кирешеси, айлыгы адал болуп эсептелет.
Ал эми эгер адам туристтик виза менен барып, негизги максатына ылайык болуп, ошол эле учурда бир аз соода кылып койсо, анда мындай кылууга уруксат берилет.
Хадистерде айтылган:
"عن أبي هريرة أن رسول الله صلى الله عليه و سلم مر على صبرة طعام فأدخل يده فيها فنالت أصابعه بللا فقال ما هذا يا صاحب الطعام ؟ قال أصابته السماء يا رسول الله قال أفلا جعلته فوق الطعام كي يراه الناس ؟ من غش فليس مني."
(صحیح مسلم،باب قول النبي صلى الله تعالى عليه وسلم من غشنا فليس منا ۔ج۱،ص۹۹،ط؛دار إحياء التراث العربي - بيروت)
Котормо:
Абу Хурайра (р.а.) риваят кылат: Мухаммад пайгамбар ﷺ бир жолу жолдон өтүп бара жатып, бир дан (буудан) үйүлгөн жерге туш келди. Ал (дан үймөгүнө) колун салып көргөндө, манжаларына ным тийди. Пайгамбар ﷺ сурады: «Эй, бул данды саткан адам, бул эмне?» Ал киши: «Жамгыр тийип калган, оо, Аллахтын элчиси», — деп жооп берди.
Ошондо Пайгамбар ﷺ айтты: «Анда эмне үчүн аны үстүнө чыгарып койгон жоксуң, адамдар көрмөк эле да? Кимде-ким алдаса, ал бизден эмес».
عن عبد الله بن مسعود قال : قال رسول الله صلى الله عليه و سلم عليكم بالصدق فإن الصدق يهدي إلى البر وإن البر يهدي إلى الجنة وما يزال الرجل يصدق ويتحرى الصدق حت يكتب عند الله صديقا وإياكم والكذب فإن الكذب يهدي إلى الفجور وإن الفجور يهدي إلى النار وما يزال العبد يكذب ويتحرى الكذب حتى يكتب عند الله كذابا."
(سنن الترمذی، باب ما جاء في الصدق والكذب ،ج۴،ص۳۴۷،ط؛دار إحياء التراث العربي - بيروت)
Котормо:
Абдуллах ибн Масуд (р.а.) риваят кылат: Мухаммад пайгамбар ﷺ мындай деген: «Ар дайым чындыкты сүйлөгүлө. Чындык адамды жакшылыкка жетелейт, ал эми жакшылык бейишке алып барат. Адам дайыма чын сүйлөп жүрө берсе, акырында Аллахтын алдында “чынчыл” деп жазылат. Ал эми жалган жамандыкка жетелейт, жамандык тозокко алып барат. Адам дайыма жалган сүйлөп, жалган издей берсе, акырында Аллахтын алдында “жалганчы” деп жазылат».
"عن ابن عمر قال : سمعت رسول الله صلى الله عيله وسلم يقول إن الغادر ينصب له لواء يوم القيامة."
(سنن الترمذي، أبواب السیر، باب ما جاء أن لکل غادر لواءً یوم القیامة ج۴،ص۱۴۴،ط؛دار إحياء التراث العربي - بيروت)
Котормо:
Абдуллах ибн Умар (р.а.) риваят кылат: мен Мухаммад пайгамбар ﷺ мындай деп айтканын уктум: «Ар бир кыянат кылган (сөзүнө турбаган, келишимди бузган) адам үчүн Кыямат күнү бир туу көтөрүлөт. Ал туу аркылуу ал бардык адамдардын алдында жаман иши менен таанылат».